آترواسکلروز (Atherosclerosis )

هنگامی که رسوبات چربی به همراه سایر عناصر خونی در سرخرگ‌های بدن تجمع یابد، موجب تنگی آنها شده و عبور جریان خون دشوار می‌گردد که به این حالت تصلب شریان یا همان آترواسکلروز می‌گویند. نتیجه این فرایند تشکیل پلاک‌های فیبری-چربی (آتروما) بوده که موجب تنگی رگ و عواقب بعدی انسداد عروقی می‌گردد.

در ابتدا رسوبات فقط شامل سلول‌ حاوی چربی فراوان است ، اما با پیشرفت این فرآیند، برخی سلولهای خونی و پلاکت ها در لایه‌های عمیق‌تر دیواره سرخرگ تجمع کرده و موجب ایجاد پلاک آترواسکلروز می‌شوند. مشخصه اصلی تصلب شریان، تجمع مقادیر زیاد رسوب چربی و سلول های خونی (پلاک آترواسکلروز ) است . مهم ترین خطر این رسوبات، تنگ شدن مجرای سرخرگی است که خون در آن جریان می‌یابد. وقتی این حالت روی می‌دهد بافت‌های بدن که از طریق سرخرگ مبتلا تغذیه می‌شوند، به خصوص حین ورزش که این نیاز افزایش می‌یابد به مقدار کافی خون دریافت نمی‌کنند. اگر این وضعیت درعروق خونی (سرخرگ‌های) قلب رخ دهد، به انسداد عروق قلب و در نتیجه بروز درد قفسه سینه فعالیتی یا آنژین صدری می‌شود.

حال اگر دیواره داخلی یک سرخرگ دچار اترواسکلروز آسیب ببیند، بدنبال پاره شدن پلاک آترواسکلروز ، پلاکت‌ها و هورمونهای عامل انعقاد در محل‌ صدمه دیده، گرد هم می‌آیند. اگر این وضعیت درعروق خونی قلب رخ دهد ، در نتیجه انسداد ناگهانی، سکته قلبی بروز می کند.

این احتمال نیز وجود دارد که قطعه‌ای از رسوبات چربی از جدار رگ کنده شده و با جریان خون حرکت کرده و در مکانی دورتر یک سرخرگ را مسدود کند. به این حالت آمبولی سرخرگی می‌گویند.

بدن قادر است در دراز مدت از طریق تولید تدریجی عروق جدید سرخرگی که خون را از قبل از ناحیه تنگ شده به اطراف هدایت می‌کنند(عروق جانبی یا کلاترال)، تا حدی خود را در برابر خطر باریک ‌شدن سرخرگ محافظت کند. البته در موارد حاد یا سریع این مکانیسم دفاعی رخ نمی دهد.

در صورت ابتلا به مقادیر قابل توجه آترواسکلروز در یک بخش از بدن، احتمال وجود درجاتی از این بیماری در دیگر قسمت‌های بدن نیز وجود دارد. به عنوان مثال فردی که در اندام‌های تحتانی خود، گردش خون سرخرگی ضعیف دارد، به دلیل وجود تنگی مشابه در سرخرگ‌های کرونر نسبت به آنژین یا حمله قلبی،ویا به دلیل وجود تنگی مشابه در سرخرگ‌های مغزی به سکته مغزی مستعدتر است و بلعکس.

تاریخچه آترواسکلروز 

آترواسکلروزیس علت اصلی بروز بیماری‌های ایسکمیک قلب و مغز (آنژین قلبی و سکته قلبی و مغزی) و یکی از دلایل عمده مرگ و میر بزرگسالان ‌است. آترواسکلروزیس از زمان‌های بسیار قدیم شناخته شده بوده‌است و قدیمی‌ترین ضایعه آترواسکلروز که مشخصات آن از نظر آسیب‌شناسی شرح داده شده در اجساد مومیایی شده مصر باستان با قدمت بیش از سه هزار سال قبل از میلاد پیدا شده است.

این گرفتاری یک روند التهابی مزمن است که در طی آن فرآیندهای ایمنی با عوامل خطرساز متابولیک واکنش نموده و موجب شروع، گسترش و فعال شدن این ضایعه در رگ‌های بزرگ و متوسط می‌گردند. لخته‌ای که به دنبال شکاف خوردن ضایعه آترواسکلروتیک و یا به دنبال کنده شدن سلول‌های اندوتلیوم در محل ضایعه در رگ گرفتار پدید می‌آید می‌تواند موجب انفارکتوس بافتی (میوکارد و مغز) شود.

تنگی رگ‌ های قلب : آترواسکلروزدر همه افراد ار سنین جوانی شروع و در هر حال با زیاد شدن سن گریبان گیر همه می‌ شود اما پیشرفت آن در همه ی افراد یکسان نیست. . در برخی جزیی و آهسته و در برخی ها سریع و کشنده که وابسته به عوامل خطر است.

تنگی عروق قلبی عامل ایجاد درد قلبی و پاره شدن ناگهانی پلاک اترواسکلروتیک (انسداد کامل) و در نهایت عامل سکته قلبی است. تنگ شدن عروق مغزی باعث سکته ی مغزی می ‌شود. تنگی عروق کلیوی از عوامل مهم فشار خون است. تنگ شدن عروق اندام ها باعث درد حرکتی پا ها و لنگش متناوب می ‌شود.

عوامل خطر و پیشرفت آترواسکلروز

خانم‌ ها در سنین باروری بسیار کمتر از مردان دچار این بیماری می‌ شوند. بالا بودن فشار خون ، چربی ‌خون بالا ،مصرف سیگار و دیابت عوامل خطرساز این بیماری هستند که با کنترل آن ها می ‌توان سیر این بیماری را کند کرد. چاقی عمومی(شاخص توده ی بدنی بالاتر از عدد ۳۰) و چاقی شکمی(دور شکم درمردان بالاتر از۱۰۱۱ و در زنان بالاتر از ۸۸ سانتی متر) نه تنها افراد را مستعد فشار خون، بالا رفتن چربی خون و دیابت می ‌سازد بلکه به طور مستقل عامل خطر آترواسکلروز است.

در افراد دچار تنگی عروق قلبی (عروق کرونر)، در شرایطی که قلب نیازمند اکسیژن بیشتر است مثل زمان فعالیت، هیجان، قرار گرفتن در معرض سرما و یا زمان غذا خوردن، درد قفسه سینه شروع می‌ شود که با استراحت یا مصرف داروی نیتروگلیسرین باعث بهبودی می ‌شود.

این درد معمولا ۵ تا ۱۵ دقیقه طول می ‌کشد و به صورت فشار به قفسه سینه یا احساس خفگی است که به گردن، فک تحتانی،ناحیه سر دل و بالای ناف و یا دست چپ تیر می‌ کشد.

در مورد دردهایی که چند ثانیه طول می ‌کشند و دردهایی که درحین فعالیت بهبود می ‌یابند و موقع استراحت دوباره شروع می ‌شوند احتمال وجود بیماری کرونر، کم است ولی باید حتما بررسی انجام شود.

بیمار دارای تنگی کرونر در حین درد تغییراتی در جریان الکتریکی و حرکات عضلات قلب رخ می ‌دهد که با استفاده از نوار قلبی ، اکوکاردیوگرافی و یا اسکن قلب ، می ‌توان وجود بیماری کرونری را رد یا تایید کرد. اما در بین حملات درد، هیچ گونه علامتی ندارد به این ترتیب گاه برای تشخیص لازم است با ورزش یا برخی داروها قلب را تحت فشار قرار دهیم.

داروی نیتروگلیسرین که به شکل زیر زبانی و اسپری وجود دارد با گشاد کردن رگ ‌های کرونری باعث بهبودی بیماران می ‌شود و یکی از نشانه‌ های بیماری کرونر بهبودی درد با استفاده از این دارو است. توجه به این نکته لازم است که داروی نیتروگلیسرین باعث افت فشار خون می ‌شود و استفاده از آن بدون تجویز پزشک جایز نیست.

در درمان این بیماری ازداروهای گشاد کننده عروقی به منظور باز کردن نواحی باریک شده در سرخرگ و یا از شیوه‌های غیر جراحی مثل بالون زدن و یا تعبیه استنت و یا عمل جراحی به منظور زدن میان‌بُر به بعد از پلاک‌ها استفاده می‌شود. همزمان با آن اقداماتی دارویی و تغییر روش زندگی برای کاهش رشد پلاک ها و نیز کاهش تجمع پلاکت ‌ها انجام می‌شود. همچنین از روش های تغذیه‌ای و دارویی برای کاهش پیشرفت بیماری و عوارض بیماری استفاده می شود.

پیشگیری از آترواسکلروز

سیستم پرسش و پاسخ

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 5روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.
امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربرمهدی شنبه ۲۱ مهر ۱۳۹۷ ۲۲:۱۱( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر من چند وقتی پیش بهتون پیام دادم که درد سینه چپ سوزش قلب دارم امروز تست ورزش دادم.ممنون میشم نظرت منو بگین راهنمایم کنید
    1. تصویر کاربردکتر محمد حسین نجفیشنبه ۲۱ مهر ۱۳۹۷ ۲۲:۱۱( 1 هفته پیش)
      سلام
      تمام صفحات تست بايد ديده بشه تا بشه نظر داد
  • تصویر کاربرنعمتی دوشنبه ۲ مهر ۱۳۹۷ ۲۱:۱۳( 4 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشید مادربزرگم ۷۵ سالشه هفته پیش ازشکایت درد دست و گردن رفتیم دکتر قلب که گفتن باید انژیو بشه بعد از انژیو به خاطر لخته خون یه سکنه خفیف داشتن که سمت چپ بدن دست و پا بیشتر پا بیحس بود البته بعد سه روز دست به حالت عادی برگشت ولی پا از زانو به پایین هنوز بیحسه دکترشون گفت چهار پنجم کارایی داره این مشکل چقدر ادامه داره؟ ایا برطرف میشه؟ دوتا از رگای قلب ۹۰٪ گرفتگی داشت که یکیش استند گذاری شده مهمتر اینکه دست چپ بعد از ۴ روز از ناحیه بازو ورم کرده در طی این مدت هم خودش با واکر حرکت میکنه ورم بازو طبیعیه؟ یا خطرناکه؟ برای بهبود سریعتر کاری میشه انجام داد؟
    1. تصویر کاربردکتر محمد حسین نجفیدوشنبه ۲ مهر ۱۳۹۷ ۲۱:۱۳( 4 هفته پیش)
      سلام
      ميتونه لخته تو وريد دست باشه
      بايد فورا مراجعه كنند
      احتمالا اون بي حسيشون بر مي گرده
  • تصویر کاربررامین سه شنبه ۲۷ شهریور ۱۳۹۷ ۰۰:۲۱( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    باسلام و خسته نباشید نتایج نرمال اکو و تست ورزش تا چند سال اعتبار داره ضمنا من گاهی اوقات سرگیجه میگیرم با توجه به اینکه جواب اکو و تست ورزشم نرمال بوده امکان داره سرگیجم با قلب ارتباط داشته باشه .ممنون
    1. تصویر کاربردکتر محمد حسین نجفییکشنبه ۱۸ شهریور ۱۳۹۷ ۲۱:۴۹( 1 ماه پیش)
      سلام
      احتمالا ارتباط نداره
      معمولا دو سه سال
    2. تصویر کاربررامیندوشنبه ۱۹ شهریور ۱۳۹۷ ۱۱:۳۲( 1 ماه پیش)
      ممنون از پاسختون
    3. تصویر کاربردکتر محمد حسین نجفیسه شنبه ۲۷ شهریور ۱۳۹۷ ۰۰:۲۱( 1 ماه پیش)
      ممنون
    4. نمایش سایر 2 پاسخ
  • تصویر کاربرمریم شنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۷ ۲۱:۲۱( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام . خسته نباشید . دکتر من توی بارداری سومم از امپول هپارین ۴هزار برای ۹ ماه استفاده کردم پون قبلش دوتا سقط داشتم الان بعد ۷ سال میخوام اقدام کنم اگر امپول پیدا نکنم جایگزین داره .. ممنون
    1. تصویر کاربردکتر محمد حسین نجفیشنبه ۱۷ شهریور ۱۳۹۷ ۲۱:۲۱( 1 ماه پیش)
      سلام
      انوكساپارين
  • تصویر کاربرEros یکشنبه ۴ شهریور ۱۳۹۷ ۲۱:۵۲( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    باسلام وعرض ادب .اقاي دکتر مادرم 6 ماهه که استنت گذاري کرده وتا اامروز قرص پلاويکس مصرف ميکرد ،اما شوربختانه با وجود تحريم ديگه قرص پلاويکس گيرم نمياد ،خواستم بدونم ايا قرصي هست که کارايي پلاويکس رو داشته باشه واز کيفيت بالايي برخوردار باشه ؟ البته ناگفته نمونه مادرم اين ذهنيتشه که داروهاي خارجي بهتر افاقه ميکنه ،شما چي دستور ميفرماييد ،با سپاس از شما بزرگوار
    1. تصویر کاربردکتر محمد حسین نجفییکشنبه ۴ شهریور ۱۳۹۷ ۲۱:۵۲( 1 ماه پیش)
      سلام
      zylt
درحال دریافت اطلاعات

نظرات بسته شده است، اما بازتاب و پینگ باز است.

پرسش از دکتر