پلاکت خون سلول های دیسکی شکل تخصص یافته ای در جریان خون می باشند که در تشکیل لخته های خونی دخیلند. پلاکت خون نقش مهمی در حمله قلبی، سکته مغزی و بیماری عروق محیطی بازی می کند.

در اغلب افراد، بیش از ۲۰۰ میلیون پلاکت خون در یک میلی لیتر از خون به عنوان بلوک های کوچک ساختمانی برای تشکیل پایه ای از یک لخته برای جلوگیری از خونریزی ناشی از بریدگی یا آسیب فعالیت می کنند. پلاکت ها می توانند یک اختلال را در دیواره رگ خونی شناسایی نموده و برای ساخت دیواره و جلوگیری از خونریزی واکنش نشان دهند.

در بیماری های قلبی عروقی، لخته شدن غیر طبیعی رخ می دهد که می تواند منجر به حملات قلبی یا سکته مغزی شود. رگ های خونی بوسیله سیگار کشیدن، کلسترول و یا فشار خون بالا توسعه یافته ناشی از  کلسترول بالا آسیب دیده، و تعدادی پلاکت خون در دیواره رگ ایجاد می کنند؛ این پلاک ها می توانند پاره و به شکل یک لخته رها شوند.

حتی اگر هیچ خونریزی رخ ندهد، پلاک های پاره شده و سرگردان، به جای عایق بندی عروق برای پیشگیری از خونریزی ایجاد شده توسط یک برش، سبب تشکیل لخته و انسداد جریان خون می گردند. در نهایت بدون خون، بخشی از عضله قلب می میرد و منجر به حمله قلبی می شود.

اختلالات پلاکت خون

پلاکت خون ممکن است غیر طبیعی باشد هم از لحاظ کمی (بیش از حد زیاد و یا بیش از حد کم) و از هم لحاظ کیفی (تعداد پلاکت خون درست می باشد اما آنها به درستی کار نمی کنند). تعداد پلاکت خون به طور معمول به عنوان بخشی از شمارش کامل خون (CBC) تست می شود. تعداد عادی پلاکت خون در محدوده ۱۵۰۰۰۰ تا ۴۵۰۰۰۰ است.

کاهش پلاکت خون نشان دهنده یک بیماری شناخته شده با عنوان ترومبوسیتوپنی می باشد و ممکن است منجر به افزایش خونریزی شود. اولین نشانه های آن ممکن است شامل خونریزی لثه، خونریزی بینی و کبودی گردد. در قلب و عروق، شایع ترین علت کاهش تعداد پلاکت خون می تواند پاسخ ایمنی غیر طبیعی ناشی از درمان دارویی باشد، به خصوص با هپارین وریدی رقیق کننده خون (هپارین القا کننده ترومبوسیتوپنی) و یا به ندرت با داروهای دیگر برای کنترل فشار خون بالا و یا علائم نارسایی احتقانی قلبی (دیورتیک ها)، برای کنترل دیابت (داروهای خوراکی ضد دیابت)، یا تنظیم کننده انعقاد خونی شما (داروهای آنتی پلاکت خون ) باشد.

تعداد پلاکت خون بالا نیز می تواند معمولا در ارتباط با بیماری های ناشی از افزایش سن رخ دهد، و باعث افزایش بیش از حد لخته شدن و یا حتی خونریزی غیر طبیعی گردد.

عملکرد پلاکت خون

از آنجا که پلاکت خون در متوقف کردن خونریزی جراحات روزمره از قبیل بریدگی یا کبودی بسیار مهم است، اختلالات شدید ارثی پلاکتی بسیار نادرند. محققان، با این حال، تغییرات ژنتیکی ظریفی را در پلاکت خون به نام پلی مورفیسم کشف کرده اند که ممکن است پلاکت ها به روش های زیرکانه تغییر دهند که همرا با سایر فاکتورهای خطر، احتمال ابتلا به بیماری های قلبی عروقی را بالا می برند.

این پلی مورفیسم همچنین ممکن است در درک این مساله مهم باشد که چه کسانی ممکن است بیشترین بهره از داروهایی مانند آسپرین با تغییر عملکرد پلاکت خون را به دست آورند؟ از آنجایی که لخته های غیر طبیعی باعث حمله قلبی می شوند، پزشکتان می تواند داروهایی (عوامل ضد پلاکتی) برای پیشگیری از تشکیل لخته خون و کاهش خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی تجویز نماید.

عوامل ضد پلاکت خون

شایع ترین عامل ضد پلاکت خون و بسیار مورد استفاده آسپرین است. هر چند همچنین ممکن است برای شما دیگر داروهای خوراکی، مانند قرص تیکلوپیدین، کلوپیدوگرل و یا دی پیریدامول، یا داروهای ضد پلاکت خون داخل وریدی مانند abciximab یا eptifibatide در حالی که شما در بیمارستان بستری می باشید و یا تحت آنژیوپلاستی قرار می گیرید، تجویز شود.

هر عامل پلاکتی به روش کمی متفاوت تاثیر گذار خواهد بود و ممکن است عوارض جانبی منحصر به فردی داشته باشد، اما همه آنها باعث می شوند که خطر تشکیل لخته کمتر شود. پزشکتان دارویی که برای وضعیت شما بهتر است را انتخاب خواهد نمود.

داروهای آنتی پلاکت متفاوت از رقیق کننده های خون یا ضد انعقاد مثل وارفارین (کومادین، بریستول مایرز Squibb) و یا هپارین می باشند. ضد انعقادها مرحله دوم در لخته شدن که به عنوان انعقاد یا کوآگولاسیون شناخته می شوند را مسدود می نمایند اما به طور مستقیم بر پلاکت خون تاثیر نمی گذارند. اگر شما داروهای ضدانعقاد خون مصرف می کنید، شما باید با پزشک خود صحبت کنید که آیا برای شما مناسب است یک داروی ضد پلاکتی مانند آسپیرین را مصرف کنید یا خیر؟

چه زمانی داروی ضد پلاکت خون استفاده می شود؟

عوامل ضد پلاکتی در درمان بسیاری از مشکلات قلبی و عروقی شایع استفاده می شوند. پزشکتان ممکن است اگر شما فاکتورهای خطر برای بیماری های قلبی داشته باشید، آسپرین را برای جلوگیری از حمله قلبی به شما توصیه نماید. آسپرین و دیگر داروهای ضد پلاکت خون ممکن است هنگامی که شما دچار درد قفسه سینه کنترل نشده یا حمله قلبی شده اید، استفاده شود.

داروهای درمان پلاکت خون چگونه باید استفاده شوند؟

داروهای آنتی پلاکت خون می توانند با محدود کردن توانایی لخته سازی پلاکت خون به پیشگیری از تشکیل لخته کمک کنند. در بیماران در معرض خطر، آسپرین خطر ابتلا به اولین حمله قلبی را به بیش از ۲۰٪ کاهش می دهد. پس از حمله قلبی، آسپرین می تواند خطر ابتلا به حمله قلبی مجدد را حدود ۳۰٪ کاهش دهد. به طور مشابه، یک عامل ضد پلاکتی می تواند خطر سکته مجدد یا حمله ایسکمی گذرا را کاهش دهد و به جلوگیری از انسداد یا گرفتگی عروقی که قبلا با استنت باز شده اند، کمک نماید.

روند درمان پلاکت خون چگونه تحت نظارت قرار می گیرد؟

بر خلاف داروهای ضد انعقادی مانند وارفارین یا هپارین، درمان پلاکت خون به طور کلی نیاز به نظارت از طریق آزمایش خون ندارد. محققان در حال کار برای توسعه آزمایش هایی هستند که ممکن است به آسانی عملکرد پلاکت خون را تست نموده و پاسخ فرد به عوامل ضد پلاکتی برای اینکه چه میزان دارو به بهترین وجه با کمترین عوارض جانبی منحصر به فرد در بیمار کار می کند،را به راحتی پیش بینی نمایند. این آزمایشات، با این حال، هنوز به طور گسترده در دسترس نیست.

علائم عملکرد پلاکت های غیر طبیعی خون ممکن است شامل مارد زیر باشد:

– مدفوع سیاه رنگ یا خونی

– ادرار صورتی یا خونی

– افزایش خونریزی قاعدگی

– خونریزی لثه

– خونریزی بینی

اما چند نکته مهم:

۱- آسپیرین را با داروهای ضد انعقاد استفاده نکنید مگر اینکه با تجویز خود پزشک باشد

۲- از مصرف داروهای مسکن بدون نسخه (NSAIDS) به جز تیلنول پرهیز نمایید. استفاده از این داروهای مسکن می تواند خطر ابتلا به خونریزی معده و به خصوص با ایبوپروفن (ادویل) را افزایش دهد و حتی عملکرد مفید آسپرین در پیشگیری از بیماری قلبی عروقی را نیز محدود نمایند.

۳- توجه داشته باشید که داروهای سرماخوردگی، مسکن های کمر درد و داروهای دیگر ممکن است حاوی آسپرین یا ایبوپروفن باشند.

۴- به پزشک یا دندانپزشک قبل از عمل جراحی یا دندانپزشکی بگویید که شما یک داروی ضد پلاکت خون مصرف می نمایید.

جدول: داروهای ضد پلاکتی خوراکی شایع مورد استفاده، کاربرد و اثرات جانبی

آسپرین کلوپیدوگرل تیکلوپیدین دی پیرامیدول + آسپرین
کاربرد بیماری قلبی و سکته، ارزان بیماری های قلبی و سکته مغزی، به خصوص پس از استنت گذاری عمدتا در سکته مغزی، نیاز به نظارت خونی سکته مغزی، ممکن است برای بیماران مبتلا به بیماری های قلبی مناسب نباشد
اثرات جانبی عدم تحمل دستگاه گوارش (GI) ، خونریزی گوارشی اسهال (بسیار کمتر نسبت به قرص تیکلوپیدین)، بثورات و خارش اسهال و ناراحتی گوارشی (معمولا در ۲ هفته برطرف می شود). ممکن است شمار سلولهای خونی، به خصوص سلول های سفید خون را کاهش دهد سردرد، خونریزی گوارشی، عدم تحمل دستگاه گوارش

 

دکتر محمد حسین نجفی متخصص قلب و عروق و فوق تخصص آنژیوگرافی در تهران


سیستم پرسش و پاسخ

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.

پیگیری سوال قبل

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 5روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

ثبت سوال جدید

امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیار سیستم

1
تعویض دربچه میترال

باعرض سلام و خسته نباشید خدمت شما.. پدر من پارسال بعد از یک سکته عمل تعویض دریچه انجام دادند. پزشک محترم جراح گفتن مقدار مصرف وارفارین طوری باشه که inr بین25 تا 3 باشه. الان یک سال از عمل میگذره ابن میزان گاهی با تغییر دوز میزان میشه گاهی هم نه. میخواستم بدونم اگر یه زمانی بین 2 تا 25 قرار بگیره خطرناکه؟؟ و باید سریعادوزش زیاد بشه یا خیر؟؟ مشاهده پاسخ دکتر
2
قلب

با سلام
آیا دستگاه eecp مورد تاییداست و می تواند رگ باریکی را که نمیتوان بالن زد را باز کند؟
با تشکر
مشاهده پاسخ دکتر
3
درد قفسه سينه

سلام . من يه دختر 18 ساله هستم و متاسفانه از بچگی با مشكل چاقی مفرط روبرو بودم و هستم و الان چن وقتيه كه بعضی وقتا مخصوصا موقع دراز كشيدن انگار يه چيزي تو گلوم گير كرده باشه نفسم ميگيره و نفس كشيدن برام سخت ميشه و دو روزه كه تو ناحيه قفسه سينم كمي بالاتر از قلبم يه دردي حس ميكنم گاهي شروع ميشه وبعد از مدتي فروكش ميكنه دردش يه جوريه كه انگار از تو با چكش ضربه ميزننو دردش تو بدنم ميپيچه وقتي هم كه به سمت چپ ميخابم دردش بيشتر ميشه بعضي وقتام موقع اب خوردن اين اتفاق ميفته ميشه لطفا بهم بگين مشكل چي ميتونه باشه ؟ ممنون مشاهده پاسخ دکتر
4
طپش قلب

سلام خسته نباشید من 22سالمه و افتادگی دریچه میترال دارم. قبلا خیلی اضطراب داشتم و هروقت دکتر میرفتم انقد طپش قلبم بالا بود که میگفتن به متخصص قلب مراجعه کنم 3 بار هم به متخصص قلب مراجعه کردم با همون طپش قلب اکو انجام دادم گفتن افتادگی دریچه میترال دارم و چیزی نیست الان که چندوقته از استرسم خیلی کم شده فقط سرپا باشم طپش قلب دارم بدون استرس آیا مشکل جدی هست؟ البته نزدیک 3 هفته روزی 1 پرانول 10 خوردم و طپش قلب نداشتم الان 1 هفته س نمیخورم و فقط سرپا باشم با دستگاه میگیرم طپش قلبم بین 90 تا 105 . میترسم بازم پرانول بخورم بهش عادت کنم یا عوارض بدی روی کبد یا جاهای دیگه بدنم داشته باشه. اینم بگم چندوقت پیش که اضطرابم زیاد بود تحرکمم خیلی کم بود مشاهده پاسخ دکتر
5
کبودی دست

سلام و عرض خسته نباشید
در مورد علت کبودی دست قسمت زیر بازو بعد از آنژیو می خواستم بدونم پدرم تقریبا 1 هفته از زمان آنژیو شون میگذره و دستشون کبود شده و اینکه فشارشون تقریبا 14 و 15 هست هنوز فشارشون پایین نیومده
متشکرم
مشاهده پاسخ دکتر
6
تورم شدید پاها

با سلام.
هر دو پای مادرم از بالا تا زانو ( به شدت) و از از زانو تا مچ نسبتا کمتر دچار ورم و درد شدیدی شده که تقریبا راه رفتن رو برای ایشان داره غیر ممکن میکنه... آزمایش کلی چکاب نشان از چربی خون و دیابت بسیار پایین داره... سوال من اینجاست که این عارضه احتمال داره به دلیل گرفتی عروق پا باشه و ما چه مسیری رو برای درمان باید طی کنیم؟...
از محبتهای جنابعالی سپاسگزارم...
مشاهده پاسخ دکتر
7
گرفتگی عروق

با تشکر از پاسخ سوال قبلی
می توانیم جواب گزارش ام آر آی را براتون بفرستیم ؟
مشاهده پاسخ دکتر
8
رگ

سلتم ببخشید من چهار ماه هست که رگ مچ دست م کبود میشه بهم گفتن باید به دکتر عروق نشون بدید میشه راهنمایی م کنید مشاهده پاسخ دکتر
9
درد پشت

با سلام و احترام ،من پنج روز پيش از خواب بيدار شدم حس گرفتگي عضله در پشتم داشتم و از آمپول متو كاربامول استفاده كردم اما متاسفانه دردم خوب نشد و صبح ها بعد از بيدار شدن بيشتر ميشه اما امروز چند سرفه كه كردم حس كردم درد زير قفسه سينه ام هم اومده ،خواستم بدونم درد قلب هست يا خير ؟؟؟خيلي ممنونم مشاهده پاسخ دکتر
10
درد قفسه سینه دست چپ و پشت

اقای دکتر عزیز و گرامی سلام
پیرو ارسال اکو و انژیو و تشخیص شما مبنی بر درد قلبی نبودن

اسکن هسته ای در تاریخ95/12/2 انجام یافته است را خدمت شما ارسال میکنم لطفا نظرتونو بفرمایید واقعا ممنونم از وقتی که اختصاص میدید بسیار تشکر سلامت باشید.
مشاهده پاسخ دکتر
« قبلی 1 2 3 4 5 6 7 ... 99 بعدی » همه